Yüksek gerilimli güç ve dağıtım transformatörleri
enerji üretim iletim dağıtım sistemlerinin kalbi durumundadırlar ve
periyodik bakıma ihtiyaç duyarlar. Günümüz elektrik tesislerinde kesintisiz
ve sürekli beslenmenin sağlanması ve tesisin yüksek bir işletme güvenliğinde
ve uzun ömürlü olarak çalışması için trafoların hayati öneme haiz
periyodik bakımları bu konuda uzman kuruluşlar tarafından yapılmalıdır.Servisteki
transformatörler belirli periyotlarda bakım testleri denilen testlerden
geçirilmelidir.Bu testler transformatörün durumu ve gidişatı hakkında
bize bilgi verirler.
Transformatörlerde kullanılan madeni yağların üç temel görevi
vardır;
1- Gerilim altındaki kısımları birbirlerine ve toprağa karşı
yalıtmak.
2- Transformatör içinde oluşan kayıp ısıları soğutmak için
dışarıdaki ortama (havaya) iletmek.
3- Transformatör içinde bulunan dielektrik dayanımı zayıflatacak
hava , su ve katı yalıtım malzemelerin (ahşap) yaşlanması ile oluşan
atıkların emilerek sargılar arasından dışarıya atılması.
Transformatör yağı tarafından yukarıdaki görevler tesisin emniyetini
ve ömrünü olumsuz olarak etkilemeden senelerce güvenle yerine getirmelidir.Bu
nedenle transformatör yağları gerektiği şekilde hazırlanmalıdır.
Ancak transformatör yağları ve transformatörün aktif kısmında
bulunan selülöz tabanlı yalıtım maddeleri , ürünün çalıştığı yerin
işletme koşullarına göre (yüke bağlı olan ısıl farklılıklardan dolayı
hava alışverişi , kısmı deşarjlar sonucu ayrışma) ve transformatörün
yük durumuna göre okside olur elektriksel ve kimyasal olarak yıpranır
çamurlaşır , havanın rutubetini alarak özelliklerini yitirirler.Transformatör
yağının özelliğini yitirmesi yağın yukarıda belirtilen görevlerini
yapamamasına ve bunun sonucu transformatör sargılarının dayanımının
düşerek arızalanmasına (yanmasına) neden olur .Bu nedenle transformatör
yağlarının belirli periyotlarda kontrol edilmesi gerekir.Bu kontrollerle
transformatör yağından başka içerde bulunan ve doğrudan ölçemediğimiz
yalıtım malzemelerinin de özelliklerini ve yaşlanma durumlarını
tespit etmemiz olasıdır.
Servisteki transformatörlerden alınacak yağ numunelerine 6 ayda bir
di elektrik yağ testi yapılmalı sonuçları değerlendirilmeli bu sonuçlara
göre bakım işleminin türü ve boyutu belirlenmelidir.Bu deney sonunda
elde edilen sonuçlar transformatörün sağlıklı olarak çalışmasına engel
teşkil edebilecek kadar kritik bir boyuta ulaşmışsa ve yağdaki uygunsuzluk
yağ testi ile tespit edilemeyecek boyutlara ulaşmışsa transformatör
yağına diğer tesler de uygulanmalıdır.
Transformatör Yağından Numune Alımı
• Yağ numunesi temiz ve kuru 1,5 litrelik bir kaba alınmalı mümkünse
kap 100 °C ‘ye kadar ısıtılarak kurutulmalıdır.Numune kabı olarak
cam şişe ya da paslanmaz saç kap kullanılmalıdır.
• Örnekler mümkün olabildiğince kuru havalarda alınmalı
yağın kirlenmesi ve rutubet alması önlenmelidir.
• Numune kabının içine ve yağa elle temastan kaçınılmalıdır.
• Numune alınacak vana önceden mümkün olduğunca temizlenmelidir.
• Vanayı açarak bir iki litre yağın boşa akması sağlanmalıdır.
• Kap örnek yağ ile iyice çalkalanmalıdır.
• Kap hacmi tamamen yağ ile doldurulmalıdır.
• Kabın ağzı hava almaması için iyice kapatılmalı yağın
içine yabancı madde girmemesi için önlem alınmalıdır.Mümkünse kabın
kapağı contalı olmalıdır.
• Kap, ışığın ve sıcaklığın etkisinden uzak serin bir yerde
saklanmalıdır.
• Numune üzerine trafonun markası modeli gerilimi gücü
numune alınan tarih yazılmalıdır.
• Mümkün olduğunca kısa bir zamanda test edilmelidir.
|
